Tình trạng hắt hơi, xổ mũi rất phổ biến đối với mèo dưới 1 năm tuổi và gây ra thiệt hại lớn đặc biệt với các gia đình nuôi nhiều mèo cả về thời gian và chi phí điều trị. Bệnh viện thú y Winpet muốn mang đến cho mọi người những kiến thức cơ bản nhất về bệnh Viêm đường hô hấp trên ở mèo (URI) hay Cúm mèo – bệnh gây nên tình trạng hắt hơi, xổ mũi, ho, chảy ghèn dử mắt ở mèo và biện pháp phòng – trị bệnh.

I. Tổng quan

• Cúm mèo hay nhiễm trùng đường hô hấp trên (Uper respiratory infection – URI) là một bệnh rất phổ biến có thể thay đổi đáng kể về mức độ nghiêm trọng và đôi khi có thể đe dọa đến tính mạng.
• Trong phần lớn các trường hợp, bệnh là do nhiễm virus calici mèo (FCV) hoặc virus herpes mèo (FHV, hoặc FHV-1). Dấu hiệu lâm sàng bao gồm hắt hơi, chảy nước mũi, viêm kết mạc, chảy nước mắt, chán ăn, sốt và trầm cảm. Loét miệng, ho, chảy nước dãi quá nhiều và loét mắt cũng có thể được nhìn thấy. Những con mèo rất nhỏ, rất già và bị ức chế miễn dịch có nhiều khả năng mắc bệnh nghiêm trọng và có thể chết do URI, thường là do nhiễm trùng thứ cấp (như viêm phổi), thiếu dinh dưỡng và mất nước.

II.  Những trường hợp mèo có nguy cơ cao với Cúm mèo

Nhiễm trùng đường hô hấp trên (URI) hay còn gọi là Cúm mèo rất phổ biến, vì các virus gây bệnh đang lan rộng trong quần thể mèo. Các yếu tố rủi ro điển hình bao gồm:

• Trung tâm cứu hộ mèo hoang, trại nuôi sinh sản, hộ nuôi mèo đông
• Mèo chưa được chủng ngừa
• Mèo con dưới 1 năm tuổi
• Mèo già
• Mèo bị ức chế miễn dịch (vd: mèo nhiễm FeLV hoặc FIV, mèo đang được điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch – những trường hợp này khi mắc dễ bị nặng)

III. Nguyên nhân gây Cúm mèo

Hầu hết Viêm đường hô hấp trên (URI) ở mèo là do nhiễm một hoặc cả hai loại virut cúm mèo:

• Virus herpes mèo (FHV hoặc FHV-1, trước đây gọi là virus viêm mũi họng mèo)
• Virus calici mèo (FCV)
• Hai loại virus này được cho là chịu trách nhiệm cho hơn 90% URI ở mèo.

Các sinh vật quan trọng khác có thể liên quan đến một số trường hợp bao gồm:

• Bordetella bronchiseptica (có thể là nguyên nhân gây hắt hơi, chảy nước mũi và đôi khi ho – quan trọng trong một số tình huống thuộc địa)
• Chlamydophila felis (đây chủ yếu là nguyên nhân gây bệnh mắt – viêm kết mạc)

IV. Phương thức truyền lây

• Các vi-rút liên quan đến URI được lan truyền theo ba cách:
• Tiếp xúc trực tiếp với một con mèo bị nhiễm bệnh có dấu hiệu URI
• Tiếp xúc trực tiếp với mèo khỏe mang trùng
• Tiếp xúc trực tiếp với virus bám trên quần áo, bát thức ăn và các đồ vật khác. Một lượng lớn virus có trong nước bọt, nước mắt và nước mũi và virus có thể tồn tại trong môi trường và trên các vật thể trong tối đa 2 ngày (FHV) đến 10 ngày (FCV).

V.  Dấu hiệu lâm sàng của Cúm mèo

Thời gian ủ bệnh sau khi nhiễm FCV hoặc FHV thường chỉ vài ngày (2-10 ngày). Sau này, các dấu hiệu lâm sàng điển hình phát triển bao gồm:

• Hắt xì
• Chảy nước mũi
• Dịch tiết mắt
• Thờ ơ
• Suy nhược
• Sốt

” sizes=”(max-width: 356px) 100vw, 356px” srcset=”” alt=”Cúm mèo (URI)” width=”356″ height=”239″ data-src=”https://eravet.vn/wp-content/uploads/2021/08/cat-flu-2-300×201.jpg” data-srcset=”https://eravet.vn/wp-content/uploads/2021/08/cat-flu-2-300×201.jpg 300w, https://eravet.vn/wp-content/uploads/2021/08/cat-flu-2-1024×685.jpg 1024w, https://eravet.vn/wp-content/uploads/2021/08/cat-flu-2-768×514.jpg 768w, https://eravet.vn/wp-content/uploads/2021/08/cat-flu-2-1536×1028.jpg 1536w, https://eravet.vn/wp-content/uploads/2021/08/cat-flu-2-2048×1371.jpg 2048w” />

Mức độ nghiêm trọng của những dấu hiệu này thay đổi đáng kể – ở một số con mèo, các dấu hiệu rất nhẹ và thoáng qua, ở những con khác chúng có thể rất rõ rệt và nghiêm trọng. Có một số khác biệt trong biểu hiện lâm sàng giữa hai loại virut, nhưng những điều này không đủ để có thể phân biệt chúng đơn giản với các dấu hiệu lâm sàng:

• Mèo nhiễm FHV có xu hướng nghiêm trọng hơn, thường gây ra viêm kết mạc rõ rệt hơn (nhiễm trùng mắt và chảy nước mắt) và một số vết loét của giác mạc (phần rõ ràng ở phía trước mắt). FHV cũng có thể gây ra: viêm họng nặng dẫn đến chán ăn; viêm trong khí quản; và ho.
• Mèo nhiễm FCV thường nhẹ hơn, có dấu hiệu mắt kém hoặc ít nghiêm trọng, nhưng FCV thường gây loét lưỡi (và đôi khi vòm miệng hoặc môi). FCV có thể gây ra viêm khớp thoáng qua (syndrome hội chứng khập khiễng), thường thấy ở mèo con và ở mèo con rất nhỏ có thể gây viêm phổi do virus nghiêm trọng.

Mặc dù FCV và FHV là nhiễm virus, nhiễm trùng thứ cấp với vi khuẩn là phổ biến và có thể góp phần gây viêm mũi, viêm kết mạc và thậm chí là nhiễm trùng phổi. Mặc dù hầu hết mèo sẽ hồi phục từ Cúm mèo, nhưng đôi khi chúng có thể đe dọa đến tính mạng và với nhiễm trùng nặng, quá trình phục hồi có thể mất vài tuần. Một số con mèo cũng có thể bị tổn thương vĩnh viễn trong mũi và có thể bị sổ mũi dai dẳng hoặc tái phát (gọi là ‘viêm mũi mãn tính’).

Trong những trường hợp hiếm hoi, một dạng nhiễm trùng FCV nặng hơn và thường gây tử vong có thể xảy ra. Điều này có liên quan đến các chủng virus đặc biệt có độc tính cao và được gọi là nhiễm trùng FCV dòng có hệ thống độc lực (vsFCV). May mắn là nhiễm trùng như vậy là rất hiếm.

 VI. Chẩn đoán Cúm mèo

• Chẩn đoán bởi bác sĩ thú y thường dựa trên các dấu hiệu điển hình liên quan đến Viêm đường hô hấp trên và loại trừ các nguyên nhân khác. Có thể xác nhận chẩn đoán khẳng định và định danh loại virus nào có liên quan, nhưng điều này thường không cần thiết.
• Xét nghiệm FCV hoặc FHV liên quan đến việc thu thập một miếng gạc miệng hoặc mắt sau đó được gửi đến phòng thí nghiệm thú y chuyên ngành. Ở đây, virus có thể được xác định thông qua nuôi cấy hoặc bằng xét nghiệm PCR (xét nghiệm phân tử để cho thấy sự hiện diện của các gen virus).

 VII. Điều trị Cúm mèo

• Cúm mèo là bệnh dễ lây lan và hay để lại tình trạng viêm xoang mũi mạn tính vì vậy không khuyến cao chủ nuôi tự điều trị tại nhà khi không có chỉ định và giám sát của bác sĩ thú y.
• Thuốc kháng sinh được chỉ định để điều trị nhiễm trùng thứ cấp do vi khuẩn và cố gắng giảm thiệt hại do nhiễm trùng gây ra. Nếu nghẹt mũi nghiêm trọng và khó thở, bác sĩ thú y có thể đề nghị khí dung hoặc xông hơi làm cho dịch tiết lỏng hơn và dễ dàng thuyên giảm hơn sau khi hắt hơi.
• Những con mèo mắc Cúm mèo thường không thích ăn – chúng sẽ có khứu giác kém và ăn cũng có thể không thoải mái. Sử dụng các loại thực phẩm mềm, có mùi thơm cao (ví dụ như thức ăn cho mèo con, cá ngâm dầu) được làm ấm nhẹ sẽ giúp cám dỗ một con mèo không ăn được. Tuy nhiên, nếu chứng chán ăn nghiêm trọng, mèo của bạn có thể phải nhập viện để bác sĩ thú y cung cấp thức ăn qua ống cho ăn. Điều này có thể quan trọng, vì dinh dưỡng kém sẽ góp phần đáng kể vào bệnh tật và làm chậm quá trình chữa lành. Dịch truyền tĩnh mạch cũng có thể cần thiết nếu mèo của bạn không uống đúng cách, để tránh mất nước. Thuốc giảm đau cũng có thể được yêu cầu.
• Interferon là protein được sản xuất trong cơ thể, một phần để giúp chống lại nhiễm virus. Interferon tiêm có thể được sử dụng như một phương pháp điều trị hỗ trợ (có thể dùng interferon tái tổ hợp liều cao hoặc interferon mèo tái tổ hợp) – có một số bằng chứng cho thấy điều này có thể có ích, nhưng có lẽ nó cần được sử dụng sớm trong quá trình điều trị bệnh để có hiệu quả tốt nhất .
• Có một số thuốc kháng vi-rút tại chỗ có thể giúp kiểm soát bệnh mắt liên quan đến FHV (như trifluoridine, idoxuridine và cidofovir). Gần đây, một loại thuốc dùng để điều trị nhiễm virus herpes ở người – famciclovir – đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả ở mèo khi dùng đường uống. Đây là một bước tiến lớn trong việc kiểm soát nhiễm FHV nghiêm trọng ở mèo.

VIII. Phòng bệnh

Hiện tại trên thị trường các vacxin phòng 4 bệnh cho mèo cho tác dụng khả quan giúp ngăn ngừa tỉ lệ mắc Viêm đường hô hấp trên ở mèo lên tới 70%. Không phải tiêm vacxin đầy đủ mèo chắc chắn không mắc Cúm mèo nhưng tiêm đầy đủ vacxin theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y sẽ làm giảm nguy cơ mắc và lây lan bệnh đáng kể, đồng thời mèo đã tiêm phòng vacxin đầy đủ khi điều trị sẽ đạt hiệu quả cao và các triệu chứng của bệnh sẽ nhẹ hơn so với mèo không được tiêm chủng vacxin